Nguyễn Hạnh Phúc » Kinh tế » Hãy xây nhà vòm để người dân miền Trung sống chung với bão

(Kinh tế) - Như chúng ta thấy, chỉ chưa đầy 48 giờ cơn bão Doksuri (bão số 10) càn quét qua dải đất miền Trung đã làm nhiều người thương vong, hơn 93.000 ngôi nhà tốc mái, hư hỏng; hàng nghìn ha lúa, hoa màu hư hại; 13.000 ha cây lâu năm bị tan hoang; gần 3.000 cột điện (làm lõi thép hình chữ V cẩu thả) và tháp truyền hình kém chất lượng bị gãy đổ, nhiều tàu thuyền của ngư dân bị chìm, cuốn trôi và hư hỏng… Chỉ riêng thiệt hại về tài sản đã lên đến 12 nghìn tỷ đồng, cùng nhiều thiệt hại chưa thống kê hết, khiến cuộc sống của gần 2 triệu hộ dân ở miền Trung bị đảo lộn.

Hãy xây nhà vòm để người dân miền Trung sống chung với bão

Hãy xây nhà vòm để người dân miền Trung sống chung với bão

Bão đi qua, chỉ còn lại những đống đổ nát, và cũng như mọi năm, sau bão, người dân lại trắng tay, phải “làm lại từ đầu”. Với tinh thần “tương thân tương ái”, các cá nhân, tổ chức thiện nguyện lại kêu gọi, xác định nhu cầu hỗ trợ, nhất là về các nhu yếu phẩm, giống lúa, hoa màu, thuốc để giúp bà con sớm  phục hồi sản xuất và sinh hoạt. Những việc làm này cứ tái hiện từ năm này qua tháng khác, khiến không ít người sinh ra tâm lý ỷ lại.

Nhiều mái tôn nhà dân ở thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) bị gió bão quăng quật xuống đường

Nhiều mái tôn nhà dân ở thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) bị gió bão quăng quật xuống đường

Chúng ta đều biết nước Nhật bị động đất sóng thần gây bao nhiêu tan thương, cả thế giới ngỏ ý đưa người sang giúp đỡ và viện trợ nhu yếu phẩm, nhưng nhiều người Nhật không trông chờ vào đó, họ lặng lẽ dọn dẹp, tái thiết lại các thành phố, làng mạc một cách nhanh chóng. Còn chúng ta thì sao?

Bà Trần Thị Nhuần (59 tuổi, xóm 1, xã Xuân Phổ, Nghi Xuân, Hà Tĩnh) nức nở khóc: "Nhà tôi tan nát hết rồi, lấy chi mà ở đây!..." - Ảnh: DANH TRỌNG

Bà Trần Thị Nhuần (59 tuổi, xóm 1, xã Xuân Phổ, Nghi Xuân, Hà Tĩnh) nức nở khóc: “Nhà tôi tan nát hết rồi, lấy chi mà ở đây!…” – Ảnh: DANH TRỌNG

Mặc dù có nhiều người nghèo tự lực cánh sinh, xây dựng nhà cửa kiên cố trước bão tố, nhưng nhìn rộng ra cả xã hội thì còn rất rất nhiều người, kể cả chính quyền địa phương có tâm lý ỷ lại, trông chờ vào sự trợ giúp của cộng đồng. Thậm chí, còn có người tự đánh mất lòng tự trọng, ăn chặn, khai khống thiệt hại để nhận sự giúp đỡ, những sự việc này tồn tại từ cơn bão này qua cơn bão khác.

Bão tàn phá nhiều ngôi nhà ở Quảng Bình.

Bão tàn phá nhiều ngôi nhà ở Quảng Bình.

Hãy để ý những hình ảnh được chuyển về từ vùng bão lũ đang được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, ta thấy hầu hết những căn nhà, những công trình bị hư hại đều là xây dựng tạm bợ. Người dân miền Trung hiểu hơn ai hết sức tàn phá khủng khiếp của bão lũ, nhưng nhà cửa, đặc biệt là những nhà sống ven biển lại chỉ được xây thô sơ, rồi lợp lên vài tấm tôn che mưa nắng, số lượng nhà có trụ, đổ bê tông rất ít.

11 ki-ốt ở thị xã Cửa Lò, Nghệ An nằm trúng tâm cơn lốc xoáy nên bị san phẳng hoàn toàn.

11 ki-ốt ở thị xã Cửa Lò, Nghệ An nằm trúng tâm cơn lốc xoáy nên bị san phẳng hoàn toàn.

Dẫu biết rằng hoàn cảnh người dân nơi đây phần lớn đều khó khăn không thể xây nhà kiên cố, nhưng không lẽ chúng ta cứ mãi sống với điệp khúc mỗi khi đến mùa bão lũ lại có hàng ngàn người rơi vào cảnh không nhà cửa, thậm chí nhiều cháu nhỏ phải mồ côi cha mẹ hay sao?

Những ngôi nhà ở làng Nhượng Bạn, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh như bị bom mìn nổ tung, xé nát tất cả. Từ mái nhà, tường nhà đến tài sản bên trong, tất cả bị bão đánh tứ tung. Ảnh: Dân Trí

Những ngôi nhà ở làng Nhượng Bạn, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh như bị bom mìn nổ tung, xé nát tất cả. Từ mái nhà, tường nhà đến tài sản bên trong, tất cả bị bão đánh tứ tung. Ảnh: Dân Trí

Bên cạnh những ngôi nhà tạm bợ là những ngôi nhà xây dựng không đúng kỹ thuật. Không ít người dân quá đầu tư chăm chút phần trang trí hoành tráng mà không quan tâm nhiều đến kết cấu, hình dáng và phần mái, nên khi bão đến vẫn bị thiệt hại rất lớn.

Gia đình chị Phan Thị Thiên (tổ dân phố Đông Trinh, phường Kỳ Trinh, thị xã Kỳ Anh) bị bão tàn phá hoàn toàn căn nhà mái tranh.

Gia đình chị Phan Thị Thiên (tổ dân phố Đông Trinh, phường Kỳ Trinh, thị xã Kỳ Anh) bị bão tàn phá hoàn toàn căn nhà mái tranh.

Thấu cảm được cuộc sống khốn khó của bà con, và việc người dân khó tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, nên đã có nhiều cá nhân, tổ chức hỗ trợ người dân miền Trung xây mới và gia cố nhiều ngôi nhà và các công trình công cộng vừa và nhỏ. Tại Đà Nẵng, đã có những ngôi nhà thuộc các dự án do Quỹ phát triển Bắc Âu (NDF) và Quỹ Rockefelle (Hoa Kỳ) tài trợ. Nhưng đa số các công trình nhà cửa ấy cũng chỉ chú tâm vào chọn vật liệu mái, kết cấu tường, mái neo buộc, chọn hướng tránh gió, tăng cường giằng tam giác, cửa đóng then chốt,…

Một trong số 360 ngôi nhà chống bão được vay vốn từ dự án "Nhà ở chống bão vì một thành phố có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu" của thành phố Đà Nẵng . Ảnh: Phương Thảo.

Một trong số 360 ngôi nhà chống bão được vay vốn từ dự án “Nhà ở chống bão vì một thành phố có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu” của thành phố Đà Nẵng. Ảnh: Phương Thảo.

Đà Nẵng xây nhà chống bão cho phụ nữ nghèo

Đà Nẵng xây nhà chống bão cho phụ nữ nghèo

Với tình cảnh phải thường xuyên hứng chịu thiên tai, người dân còn nghèo, thiết nghĩ cần phải thay đổi quan niệm chống bão lũ theo hướng cộng đồng. Theo tôi, cứ khoảng 10 hộ dân trong một dòng họ, làng xóm nên chung tiền lại, hoặc chính quyền địa phương đầu tư xây dựng một “nhà vòm” là nơi phòng khi gió bão giật mạnh, rồi nhân rộng làm nơi sinh sống cho người dân. Những “nhà vòm” này phải có khung làm bằng lõi thép, mái vòm có thể làm bằng bêtông hoặc vật liệu có sẵn như tre và bùn rơm,… chắc chắn và có sức chịu đựng. Thiết kế dạng vòm là để khi gió giật sẽ khuếch tán lực, sẽ tốt hơn là đổ bê tông mái bằng như chúng ta đang làm hiện nay.

Những căn nhà mái vòm ở Nhật Bản với chi phí rẻ hầu như không phải sự dụng cột chống hay dầm nên có thể chịu đựng được các cơn bão hoặc địa chấn mạnh.

Những căn nhà mái vòm ở Nhật Bản với chi phí rẻ hầu như không phải sự dụng cột chống hay dầm nên có thể chịu đựng được các cơn bão hoặc địa chấn mạnh.

Những ngôi nhà đặc biệt này nhìn ngoài thì rất nhỏ nhưng khi bước vào bên trong vẫn có đầy đủ không gian chức năng thoáng sáng như những căn nhà thông thường.

Những ngôi nhà đặc biệt này nhìn ngoài thì rất nhỏ nhưng khi bước vào bên trong vẫn có đầy đủ không gian chức năng thoáng sáng như những căn nhà thông thường.

Ngoài ra nên xây dựng những căn hầm dạng lô cốt để đề phòng có gió giật mạnh như trong trường hợp siêu bão vừa rồi vì lòng đất là nơi trú ẩn an toàn nhất.

Nha vom

Nha vom

Nếu tìm hiểu chúng ta sẽ thấy, người Chăm đã sống ở miền Trung Việt Nam ta cả ngàn năm nay, họ có rất nhiều kinh nghiệm về phòng chống bão! Nhà của người Chăm ngày xưa làm theo kiểu chóp 4 mái chứ không làm 2 mái. Đặc biệt, họ có những khu nghĩa trang có bia mộ làm hình cầu, đó là những kiến trúc rất tốt để chống lại gió bão!

Ðền tháp có mái vòm hình cong là di sản văn hoá độc đáo của người Chăm tồn tại hàng bao thế kỷ bão gió

Ðền tháp có mái vòm hình cong là di sản văn hoá độc đáo của người Chăm tồn tại hàng bao thế kỷ bão gió.

Nghĩa trang có bia mộ làm hình cầu, đó là những kiến trúc rất tốt để chống lại gió bão!

Nghĩa trang có bia mộ làm hình cầu, đó là những kiến trúc rất tốt để chống lại gió bão!

Nếu các bạn lên mạng tìm kiếm thông tin về “nhà chống bão” thì chỉ thấy những phương pháp giằng buộc nhà, trong khi cấu trúc mái nhà mới là quan trọng! Đã có nhiều nước trên thế giới họ đã chứng minh “mái nhà hình chóp”, “mái nhà hình cầu” chịu sức gió tốt nhất vì kết cấu này dễ khuếch tán lực.

Vậy thì vật liệu, kiểu dáng nhà, cấu trúc mái, nền móng, tường, cấu tạo cửa,… như thế nào để đa số người dân miền Trung chọn lựa?. Câu trả lời là, những vật liệu giá rẻ sẵn có ở địa phương như gỗ, tre, rơm rạ, đá,… có chi phí thấp, nếu được xử lý, xây dựng đúng cách vẫn có thể chịu được sức gió lớn.

70 ngôi nhà mái vòm được xây dựng cho những người đã mất nhà cửa ở thành phố cổ Yogyakarta ở Indonesia. Với thiết kế mái vòm độc đáo, những ngôi nhà này có thể chịu được động đất và sức gió mạnh.

70 ngôi nhà mái vòm được xây dựng cho những người đã mất nhà cửa ở Indonesia. Với thiết kế mái vòm độc đáo, những ngôi nhà này có thể chịu được động đất và sức gió mạnh.

Ở vùng nông thôn người dân có thể trộn rơm với đất bùn đắp dày trên sàn tre hoặc gỗ để xây nhà vòm, lớp đất dày có tác dụng tăng trọng lượng của vật liệu làm tường và mái nhà, thắng được áp lực gió tốc mái. Riêng phần mái nên đan phên, cót ép thành lưới ô vuông đặt trên mái cong là tốt nhất, áp lực giữ mái lớn, không tạo ra vùng quẩn gió và lớp này có thể thay thế thường xuyên qua mỗi mùa.

Nếu có mái hiên phải tránh sự thò dài của mái trong vùng áp lực gió. Cố định mái liền với tường có khung chịu lực, dầm, cột thật chắc chắn vì mái là bộ phận dễ bị phá hủy nhất trong bão.

Riêng bêtông cốt thép là vật liệu chịu lực rất tốt, chống được sức gió rất lớn nhưng khá đắt tiền. Vì vậy chỉ nên làm móng và cột vì đòi hỏi tính kiên cố.

Tuyệt đối không xây nhà có hình dáng mảnh và dài, nên xây hình tròn. Bên cạnh đó gia cố thêm tường ngang để tăng cường độ ổn định khi chịu tải trọng. Không nên xây nhà cao để giảm áp lực gió khi lên cao.

 Những ngôi đền và nhà mái vòm ở Trung đông để chống nắng nóng và bão cát

Những ngôi đền và nhà mái vòm ở Trung đông để chống nắng nóng và bão cát

Nền móng của nhà phải được đầm chặt hoặc đóng bằng cọc tre, đủ sức chịu được tải trọng lớn, độ giật cao. Tùy khả năng kinh tế, người dân có thể chọn nguồn vật liệu khác nhau: móng đá chẻ, gạch đất sét nung, móng trụ tre, luồng, gỗ… Độ sâu chôn móng phải đủ lớn.

Các cửa sổ và cửa ra vào phải đặt đối xứng nhau để giảm áp lực gió, nếu cần thiết phải trổ cửa thì nên tăng cường giằng cửa. Tại vị trí cửa chính nên sử dụng giằng tường, bổ trụ nếu nhịp cửa quá lớn. Các cửa đi, cửa sổ phải khít, tránh gió lùa vào nhà khi có bão. Nên làm cửa trượt, tăng diện tích sử dụng và tránh va đập vì nếu gió luồn được vào nhà áp lực gió từ cả ngoài lẫn trong sẽ dễ dàng phá hủy nhà.

Ngoài ra, việc chọn vị trí xây nhà chú ý địa hình, địa vật. Cần xây dựng tập trung thành từng khu vực, bố trí các nhà nằm so le nhau giúp lưu thông gió; tránh bố trí các nhà thẳng hàng, dễ tạo túi gió hoặc luồng xoáy nguy hiểm. Quanh nhà nên trồng cây (lá kim) thành hàng rào chắn gió.

Những ngôi nhà mái vòm do kỹ sư người Iran Nader Khalili xây dựng có khả năng tự sản sinh ra năng lượng, đồng thời chống bão, giảm thiểu được sự tác động đến môi trường ở Turrubares, Costa Rica.

Những ngôi nhà mái vòm do kỹ sư người Iran Nader Khalili xây dựng có khả năng tự sản sinh ra năng lượng, đồng thời chống bão, giảm thiểu được sự tác động đến môi trường ở Turrubares, Costa Rica.

Miền trung khắc nghiệt làm nên khả năng chịu đựng đến mức phi thường. Sự gan lỳ, ý nghĩ chấp nhận, liều mình đã làm cho miền Trung từ lâu đời là cái nôi thành công của nhiều nhân vật lịch sử và đương đại. Rất nhiều người miền Trung đã đi dọc hai đầu đất nước, kể cả ra nước ngoài, không ít người đã thành đạt, có tiếng tăm. Có thể kể một vài cái tên như Phạm Nhật Vượng (tỷ phú quê Hà Tĩnh), Đoàn Nguyên Đức (Đại gia phố núi, quê Bình Định), Dương Thị Bạch Diệp (đại gia bất động sản, quê Bình Định); Lê Phước Vũ (đại gia gốc Bình Định); Nguyễn Thị Liễu (đại gia phố núi, quê Hà Tĩnh), Trương Thị Phượng (Phượng Chanel, quê gốc Thanh Hóa); Trần Thị Hường (Tư Hường, doanh nhân gốc Bình Định); Huỳnh Uy Dũng (Dũng lò vôi, quê Bình Định); Võ Trường Thành (đại gia gỗ, gốc Bình Định);… và hằng hà sa số người miền Trung đang sống thuộc tầng lớp thượng lưu và trung lưu ở trong và ngoài nước.

Nhưng rất tiếc là họ đang mải mê với những dự án kinh tế lớn nhỏ kiếm bạc triệu, bạc tỷ ở đâu đó, hoặc nếu có triển khai ở miền Trung thì cũng là những công trình giải trí xa hoa chỉ dành cho những kẻ lắm tiền nhiều của. Có rất ít những dự án hướng tới cuộc sống cộng đồng như nhà cửa, ruộng vườn của đại đa số người dân nghèo miền Trung. Vì thế, khi bão đến, hàng chục ngàn tỷ đồng mồ hôi nước mắt của hành chục triệu người dân miền Trung vẫn bị cuốn theo những cơn bão.

 Những ngôi nhà mái vòm ở Địa Trung Hải

Những ngôi nhà mái vòm ở Địa Trung Hải

Thiết nghĩ, chỉ cần một vài người kể trên đầu tư xây dựng những khu vực dân cư nhà vòm cho người dân miền Trung thôi thì sẽ là những cú hích tuyệt vời khiến hàng triệu người miền Trung đang có cuộc sống khá giả trên mọi miền tổ quốc đổ tiền cho gia đình họ hàng ở miền Trung xây nhà vòm. Biết đâu, trong tương lai miền Trung không chỉ là nơi chịu đựng vượt qua giông bão, mà còn là nơi rất đẹp để cho người dân cả nước đến đây du lịch, ngắm nhìn hàng vạn hàng triệu ngôi nhà vòm tuyệt đẹp và lạ mắt bên bờ biển Đông?

Những việc làm thiết thực đó mới là những thứ căn cơ thay vì khóc than mỗi khi có Bão đi qua!

Nguyễn Anh

Bài viết, video, hình ảnh đóng góp cho chuyên mục vui lòng gửi về banbientap@nguyenhanhphuc.org
Xem thêm: